DKP ve Ekstra Hurda Demir Fiyatları: Haddehane ve Ergitme Standartları

Türkiye ağır sanayisinin, inşaat sektörünün ve modern çelik üretim tesislerinin temel can damarı olan hurda demir, geri dönüşüm sektöründe işlem gören toplam tonaj bakımından açık ara lider konumdadır. Ancak demir hurdası satışı yaparken veya fabrika sahalarından endüstriyel tasfiye gerçekleştirirken malzemeyi yalnızca genel bir ifadeyle "demir" olarak nitelemek işletmeler için ciddi finansal kayıplara yol açabilir. Çolakoğlu, Kardemir, İÇDAŞ, Erdemir, İsdemir ve Kroman gibi büyük elektrik ark ocaklı çelik üreticileri ve haddehaneler, hurda alım şartnamelerinde malzemeyi kimyasal saflığına, et kalınlığına, yoğunluğuna ve fırın şarj ebatlarına göre çok katı teknik standartlarla sınıflandırır.

1. Hurda Demir Kaliteleri ve Sınıflandırma Standartları

Demir çelik fabrikalarının hurda alım şartnamelerinde uygulanan temel kategoriler ve metalurjik parametreler şunlardır:

• DKP Hurda Demir (Derin Çekme Sacı): Otomotiv kaporta imalatından, beyaz eşya gövdelerinden, trafo saclarından ve presleme tesislerinden çıkan en kaliteli ve kimyasal saflığı en yüksek demir hurdasıdır. Karbon oranı çok düşüktür (%0.08 - %0.12 C), üzerinde pas, boya, tufal, çinko kaplama veya kaynak cürufu barındırmaz. Ergitme fırınlarında minimum cüruf oluşturur ve piyasadaki en yüksek hurda demir fiyatından işlem görür.
• Ekstra Hurda Demir (1. Sınıf Ağır Hurda): Minimum et kalınlığı 4-6 mm ve üzeri olan sanayi profilleri, IPE/NPI/NPU çelik kirişleri, demiryolu rayları, gemi söküm sacları, kalın boru profil artıkları ve ağır makine şasilerinden oluşur. Fırın besleme sepetine sığacak şekilde giyotin makaslarla maksimum 1.5 metre boyutunda kesilerek şarj yoğunluğu artırılır.
• 1. ve 2. Grup Karışık Hurda Demir: Şantiyelerden çıkan nervürlü inşaat demirleri, çelik hasırlar, su boruları, soba sacları, tel çitler ve radyatör panelleridir. İnce et kalınlığı sebebiyle elektrik ark ocaklarındaki yüksek ısıda erirken oksidasyon kaybı (tufal firesi) daha yüksektir.
• Döküm (Pik) Demir Hurdası: Makine yatakları, döküm sobalar, rögar kapakları, fren diskleri ve motor bloklarından çıkan kırılgan demirlerdir. İçerdiği %2 ile %4 arasındaki yüksek karbon oranı sebebiyle çelikhanelerde sıvı çeliğin karbon seviyesini dengelemek için özel olarak satın alınır.
• Briketlenmiş ve Serbest Torna Talaşı: CNC ve torna tezgâhlarından çıkan döküm ve çelik talaşlarıdır. Serbest haldeki talaşlar fırında alevle uçup yandığı için hidrolik preslerde briket haline getirilerek yoğunlaştırılmalı ve öyle sevk edilmelidir.

2. Haddehane Ergitme Fırını Kabul Kriterleri ve Fire Hesaplamaları

Demir çelik tesislerine giren hurda yüklü tırların kantar başında ve boşaltma sahasında tabi tutulduğu teknik kontroller şunlardır:

1. Kapalı Kap ve Basınçlı Kap Kontrolü: İçi boşaltılmamış yangın söndürme tüpleri, hidrolik silindirler, amortisörler veya gaz tankları fırına şarj edildiğinde 1600°C sıcaklıkta patlama riski oluşturduğu için kesinlikle kabul edilmez. İkiye boydan boya yarılması zorunludur.
2. Tufal, Pas ve Çamur Kesintisi: Açık alanda uzun süre toprak üzerinde beklemiş şantiye demirlerinde ve korozyona uğramış malzemelerde tartım anında %2 ile %8 arasında nem ve çamur firesi düşülür.
3. Demir Dışı Metal Kirliliği (Bakır, Kurşun, Kalay): Çeliğin içine karışacak %0.2 oranında bakır dahi haddeleme esnasında sıcak kırılganlığa (hot shortness) yol açar. Bu nedenle bakır sargılı motor parçalı veya kablolu demir hurdaları fırın sorumluları tarafından doğrudan reddedilir.
4. Radyasyon Kontrolü: Tesis girişindeki portal radyasyon dedektörlerinden geçen her hurda aracı taranır; radyoaktif kaynak tespit edilen yükler derhal karantinaya alınır.

3. Hurda Demir Depolama ve Satışında Değer Artırma İpuçları

Sanayi tesislerinin ve müteahhitlik firmalarının hurda demir satışından maksimum gelir elde etmesi için şu operasyonel adımları izlemesi önerilir:

• Malzemeyi Kaynağında Ayrıştırın: DKP sac artıklarını paslı inşaat demirleriyle aynı konteynere atmayın. Karışık yükler daima en düşük kaliteli malzemenin fiyatından işlem görür.
• Ağır Parçaları Ebatlandırın: 2 metreden uzun profilleri ve rayları şantiye sahasında oksijen kaynağı veya plazma kesici ile standart fırın boyutlarına indirgemek nakliye maliyetini düşürür ve ton başına prim kazandırır.
• Açıkta Bekletmeyin: DKP saclar yağmur altında bekledikçe paslanır ve tufal oranı artar; bu da kantar kesintisi yaşamaya neden olur. Malzemenin kapalı alanda depolanması saflığı korur.
• Doğru Lojistik Planlaması: Küçük römorklar yerine tam kapasite tır veya kırkayak kamyon bazında sevkiyat yapmak ton başına lojistik giderlerini yarı yarıya düşürür.

4. Sıkça Sorulan Sorular

DKP demir ile ekstra demir arasındaki fiyat farkı ne kadardır?
Piyasa koşullarına göre DKP sac hurdası, ekstra ağır demir hurdasına oranla %10 ile %18 arasında daha yüksek primle alıcı bulur. Düşük karbon ve yüksek ergitme randımanı bu farkın ana nedenidir.

Hurda demir teslimatında kantar firesi nasıl belirlenir?
ER Metal sahalarında kantar tartımı optik ve manyetik ayırıcı kontrollerle yapılır. Malzemedeki nem, harç veya pas oranı satıcı ile mutabık kalınarak şeffaf bir şekilde kantar tartım fişine işlenir.

Haddehaneler neden bakırlı demir kabul etmez?
Bakır elementi sıvı çelikte çözünür ancak katılaşma esnasında tane sınırlarına çekilerek sıcak haddeleme anında çeliğin çatlamasına ve kırılmasına neden olur. Bu nedenle bakırlı motorlar demir hurdasından kesinlikle ayrılmalıdır.

Ankara genelinde adresten hurda demir alımı yapıyor musunuz?
Evet, Ankara Ostim OSB, İvedik Organize Sanayi, Sincan ASO 1. OSB, Başkent OSB, Temelli ve Kahramankazan bölgelerinde faaliyet gösteren fabrikalara düzenli hurda konteyneri tahsis ediyor, kendi vinçli ve kancalı araç filomuzla yerinde tartım ve anında nakit/banka transferi ile en yüksek piyasa fiyat garantisi sunuyoruz.