Demir çelik ürünlerini atmosferik paslanmaya karşı koruyan sıcak daldırma galvanizleme prosesinin ana girdisi olan çinko (Zn) ve çinkonun alüminyum, magnezyum ve bakır ile oluşturduğu yüksek mukavemetli döküm alaşımı olan zamak, otomotivden mobilya aksesuarlarına kadar sanayinin en yaygın kullanılan metal türevlerindendir. Yüksek korozyon direnci, düşük ergime sıcaklığı (380-420°C) ve mikron toleranslı basınçlı döküm kabiliyeti sayesinde zamak ve çinko hurdaları ikincil metal rafinerilerinde yüksek verimle geri dönüştürülür. Çinko piyasası küresel maden arzı ve inşaat-otomotiv talebiyle doğrudan bağlantılıdır.
1. Hurda Çinko ve Zamak Kategorileri ve Kullanım Alanları
Piyasada alımı yapılan başlıca çinko grubu hurdaları ve sanayi sahaları şunlardır:
- Hurda Levha ve Çatı Çinkosu (Titan Çinko): Binaların çatı kaplamalarında, yağmur iniş oluklarında ve mimari cephelerde kullanılan yumuşak haddelenmiş saf çinko levhalardır. Yüksek saflığı sebebiyle fırın ergitmesinde kayıpsız külçe üretir.
- Hurda Zamak İmalat Artıkları ve Döküm Parçaları (Zamak 3 / Zamak 5): Basınçlı pres döküm yöntemiyle üretilen kapı-pencere kolları, menteşeler, fermuar elcikleri, otomotiv karbüratör ve ayna gövdeleri, mobilya kulp parçaları ve elektro gitar köprüleridir.
- Galvaniz Külü ve Çinko Cürufu: Sıcak daldırma galvaniz banyolarının yüzeyinde oluşan yüksek çinko içerikli kül ve dip tortularıdır. Kimyasal fırınlarda çinko oksit ve saf külçe çinkoya dönüştürülür.
- Gemi ve Depo Korozyon Anotları (Tutya): Gemi gövdelerini, deniz motorlarını ve su depolarını elektrolitik paslanmaya karşı korumak için takılan kurban anot çinkolardır.
- Çinko Piller ve Kaplama Atıkları: Çinko karbon pil gövdeleri ve elektrokimyasal kaplama banyosu artık anotlarıdır.
- Zamak Torna ve Çapak Talaşı: Döküm sonrası parçaların CNC ile işlenmesi veya vibrasyon taşlama çapaklarından açığa çıkan kırıntılardır.
- Pres Döküm Yolluk ve Cürufları: Zamak enjeksiyon tezgâhlarının döküm yollukları ve pota üstü köpükleridir.
- Otomotiv Zamak Parçaları: Kapı kilit mekanizmaları, silecek kolları ve yakıt pompası gövde hurdalarıdır.
2. Zamak ile Alüminyum Döküm Arasındaki Yoğunluk Farkı
Atölyelerde pres döküm parçalar bazen alüminyum enjeksiyon dökümlerle karıştırılır. Ancak zamak yoğunluğu (~6.6 - 6.8 g/cm³) alüminyum yoğunluğundan (~2.7 g/cm³) yaklaşık 2.5 kat daha ağırdır. Aynı boyuttaki bir zamak parça elde belirgin bir ağırlık hissi verir ve kantar tartımında çok daha yüksek tonaj sağlar. Bu ayrımı yapmak hurda partinizin doğru fiyattan satılmasını garanti eder.
3. Hurda Çinko ve Zamak Fiyatını Etkileyen Faktörler
Zamak hurdalarında kaplama türü (krom kaplama, nikel kaplama veya ham döküm) ve demir cıvata/pim eklentileri fiyatı etkiler. ER Metal olarak bünyemizdeki optik ve spektrometrik testlerle malzemenin alaşım oranlarını belirleyerek en üst piyasa fiyatından alım sağlıyoruz. LME Çinko borsa fiyatları ve döviz pariteleri günlük olarak fiyat tablolarımıza yansıtılır.
4. Zamak Geri Dönüşümünün Sanayiye Katkısı
Zamak alaşımları tekrar tekrar eritildiğinde mekanik özelliklerini kaybetmez. İkincil zamak külçeleri Türkiye'deki armatür, otomotiv kilit ve tekstil aksesuarı üreticileri için maliyet avantajı sağlayan en önemli hammadde kaynağıdır. Enerji tüketimini %90 oranında azaltarak karbon salınımını düşürür.
5. Zamak ve Çinko Depolama Kuralları
Çinko hurdaları asidik kimyasallarla temas ettirilmemeli ve kuru kapalı paletlerde istiflenmelidir. Çinko tozu ve külü nem aldığında kendiliğinden ısınma reaksiyonu gösterebileceğinden havalandırmalı depolarda muhafaza edilmesi güvenlik açısından şarttır.
6. Sıkça Sorulan Sorular
Krom kaplı zamak kapı kolları hurda olarak alınır mı?
Evet, üzerindeki nikel-krom elektro kaplama fırın arıtma prosesinde cüruf fazına ayrılarak saf çinko-zamak metali geri kazanılır.
Zamak döküm artıklarında demir pimler nasıl ayrıştırılır?
Döküm kırma makinelerimizde parçalanan zamak parçalar manyetik tamburdan geçirilerek demir cıvata ve yaylar tamamen ayıklanır.
Ankara'da zamak talaşı ve hurda çinko satışı için nasıl irtibat kurabilirim?
ER Metal müşteri hizmetlerimizi arayarak adresinizi bildirmeniz durumunda mobil tartım ekiplerimiz aynı gün sahanıza intikal ederek peşin ödeme ile alım gerçekleştirir.
Zamak 3 ile Zamak 5 hurda fiyatı arasında fark var mıdır?
İki alaşım arasındaki temel fark bakır oranıdır (%0.1 Cu vs %1 Cu). Rafineri ergitme süreçlerinde her iki alaşım da yüksek ticari değerle satın alınır.
Hurda çinko çatı saclarında lehimli kısımlar kesilmeli midir?
Lehimli kısımlar kalay içerdiği için ergitmede sorun yaratmaz, doğrudan teslim edilebilir.