Elektronik kart montajı (SMT), baskılı devre kartı (PCB) üretimi, gıda tenekesi kaplama sanayisi ve beyaz eşya üretim hatlarında lehimleme banyolarında kullanılan kalay (Sn), Londra Metal Borsası'nda (LME) ton fiyatı bakımından bakır ve alüminyumun katbekat üzerinde işlem gören en değerli stratejik ana metallerden biridir. Elektronik sanayisinin ve savunma elektroniğinin hızla büyümesiyle birlikte hurda kalay, çubuk lehim, krem lehim ve lehim cüruflarının geri kazanımı işletmelere yüksek katma değer sağlamaktadır. Kalayın korozyona dayanıklı yapısı, düşük erime sıcaklığı ve yüksek saflığı ikincil metalurjide yüksek verimle arıtılmasını mümkün kılar.
1. Hurda Kalay ve Lehim Çeşitleri ve Alaşım Kodları
Elektronik ve endüstriyel üretim hatlarından çıkan kalaylı alaşım türleri şunlardır:
- Saf Külçe ve Çubuk Kalay Hurdası (%99.9 Sn): Kimya, kaplama banyoları, gıda tenekesi üretimi ve rulman imalatında kullanılan yüksek saflıkta kalay bloklarıdır.
- Geleneksel Kurşunlu Lehim Hurdaları (Sn60Pb40 / Sn63Pb37): Dalga lehimleme potalarından ve lehimleme haznelerinden çıkan çubuk ve damla lehim atıklarıdır. Ötektik erime noktasına (183°C) sahip lehimlerdir.
- Kurşunsuz ve Gümüşlü Lehim Hurdaları (SAC305 - Sn96.5Ag3.0Cu0.5): RoHS direktifine uygun modern elektronik üretim hatlarından çıkan, içerisinde %3 oranında saf Gümüş (Ag) barındıran son derece değerli ve yüksek fiyatlı alaşımlardır.
- Dalga Lehim Cürufu ve Dross: Lehim banyosu yüzeyinde hava temasıyla oluşan oksitlenmiş metal tabakasıdır. Kimyasal indirgeme fırınlarında yüksek verimle geri kazanılır.
- Kalaylı Bakır Tel ve Sac Hurdaları: Korozyon direnci ve yüksek iletkenlik için kalay kaplanmış elektrolitik bakır malzemelerdir.
- Babitt Metali (Beyaz Metal / Yatak Alaşımı): Ağır dizel motor ve türbin yataklarında kullanılan %80-90 Kalay, Antimon ve Bakır içerikli özel sürtünme alaşım hurdasıdır.
- Anodize Kalay Kaplama Artıkları: Elektrokaplama tesislerinin tank diplerinde kalan artık anot barlarıdır.
- Lehim Pastası Tüpleri ve Şırıngaları: SMT makinelerinde raf ömrü veya kullanım süresi dolmuş krem lehim atıklarıdır.
- Bakır Boru Tesisat Lehimleri (Sn97Cu3): Doğalgaz, medikal gaz ve sıhhi tesisat bakır boru birleştirmelerinde kullanılan kurşunsuz sert lehim çubuklarıdır.
- Teneke Kutu Hurda Kalayı: Ambalaj sanayisinden çıkan elektrolitik kalay kaplı çelik sac atıklarıdır.
2. Spektrometrik Analiz ile Kalay ve Gümüş Tespiti
Lehim hurdalarında gözle bakarak kurşunsuz/gümüşlü ayrımı yapmak imkansızdır. ER Metal, taşınabilir XRF spektrometre cihazları ile saniyeler içinde malzemenin Kalay, Gümüş, Kurşun ve Bakır oranlarını yüzdesel olarak raporlayarak müşteriye hak ettiği gerçek değeri eksiksiz öder. Laboratuvar ortamında mikron hassasiyetinde doğrulama sağlanır.
3. Lehim Cüruflarının Saklanması ve Güvenlik
Lehim dross ve cürufları nem almayacak şekilde kapalı sızdırmaz saç varillerde biriktirilmelidir. Yabancı atıklarla karıştırılmaması spektrometre saflığını korur. Nemli cüruflar fırına atıldığında buhar patlaması riski yaratır; bu sebeple kuru depolama altın kuraldır.
4. Kalay Geri Dönüşümünün Ekonomik ve Stratejik Önemi
Dünya kalay üretiminin büyük kısmı Asya ve Güney Amerika madenlerinden karşılanmaktadır. Tedarik zincirindeki jeopolitik dalgalanmalar karşısında yerli elektronik üreticileri için geri dönüştürülmüş kalay külçeleri stratejik bir hammadde güvencesidir. ER Metal bu döngüyü yerli sanayicilerle eksiksiz yürütür ve döviz çıkışını engeller.
5. Elektronik Kart ve Lehim Atığı Yönetiminde Yasal Sorumluluk
Tehlikesiz ve tehlikeli atık sınıflandırmasına giren elektronik üretim artıkları lisanslı firmalar aracılığıyla geri dönüştürülmelidir. ER Metal Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı izin belgeleriyle eksiksiz MoTAT onaylı atık makbuzu ve geri kazanım sertifikası düzenler.
6. Sıkça Sorulan Sorular
Gümüşlü lehim hurdası düz lehimden daha pahalı mıdır?
Evet, SAC305 ve SAC405 alaşımındaki gümüş oranı sebebiyle standart kalay-kurşun alaşımlarına göre çok belirgin bir fiyat primi uygulanır.
Az miktardaki lehim atıklarını da alıyor musunuz?
Elektronik imalatçılarının kargo veya elden teslim kilogramlık numunelerinden büyük tonajlı varillere kadar her hacimde alım yapmaktayız.
Lehim pastası atıkları hurda sayılır mı?
Kullanım ömrü dolmuş veya donmuş lehim pastaları kimyasal arıtma tesisimizde kalay ve gümüş geri kazanımına tabi tutulmaktadır.
Babitt metali fiyatı nasıl hesaplanır?
İçerdiği kalay ve antimon yüzdesi XRF spektrometre ile ölçülerek LME kalay borsa fiyatı bazında şeffafça hesaplanır.