Endüstriyel Elektrik Altyapılarının Geri Dönüşümdeki Yeri
Organize sanayi bölgeleri, fabrikalar, maden ocakları, hastaneler ve büyük ticari binaların modernizasyonu veya tasfiyesi esnasında ortaya çıkan en değerli atık gruplarından biri elektrik dağıtım ve trafo ekipmanlarıdır. Hurda trafolar ve alçak gerilim / orta gerilim (AG-OG) panoları, sıradan demir hurdasından çok farklı olarak içerdikleri yüksek saflıktaki bakır iletkenler, gümüş kontaklı şalterler ve yüksek vasıflı silisli saclar sayesinde son derece kıymetli birer hammadde kaynağıdır.
Ancak bu ekipmanların sökümü, taşınması ve bertarafı uzmanlık gerektirir. Özellikle yağlı tip trafolarda bulunan izolasyon yağının (PCB - poliklorlu bifenil riski) çevreye sızmadan tahliye edilmesi ve mevzuata uygun biçimde geri kazanılması yasal bir zorunluluktur.
Trafo Hurdalarının İç Yapısı ve Metal Kompozisyonu
Bir güç trafosunun hurda değeri, toplam ağırlığına değil; iç bileşenlerinin doğru oranlarda ayrıştırılmasına dayanır. Standart bir yağlı dağıtım trafosunun ağırlık dağılımı kabaca şu şekildedir:
- Bakır Sargılar (%15 - %25): Trafo sargılarında kullanılan yüksek iletkenlikli elektrolitik lama ve profil bakırlardır. Trafo hurdasının parasal değerinin %70'ten fazlasını bu bakır sargılar oluşturur. (Not: Bazı modern trafolarda sargılar alüminyum olabilir, bu durum ekspertiz testinde derhal tespit edilir).
- Silisli Manyetik Sac Çekirdek (%55 - %65): Girdap akımı kayıplarını azaltmak için imal edilen çok ince katmanlı silisyum katkılı özel çelik saclardır. Normal demir hurdasına göre daha yüksek fiyatlı özel ergitme sacı olarak değerlendirilir.
- Dış Çelik Gövde ve Kazan (%10 - %15): Kalın DKP ve ağır çelik sac gövdedir, ağır demir hurdası vasfındadır.
- Trafo Yağı: İzolasyon ve soğutma sağlayan mineral yağdır. Yetkili atık yağ lisansına sahip tesislerce çekilmelidir.
Elektrik Dağıtım Panosu Hurdalarında Neler Bulunur?
Şantiye panoları, kompanzasyon panoları, MCC motor kontrol merkezleri ve ana dağıtım tabloları zengin bakır ve ekipman stoğuna sahiptir:
1. Bakır Baralar (Elektrolitik Bara Hurdası)
Panoların içindeki faz dağıtımını sağlayan kalın bakır baralar, en yüksek saflıkta soyma/lama bakır standardındadır. Cıvatalarından söküldüğünde doğrudan en üst baremden işlem görür.
2. Kompakt Şalterler ve Kontaktörler
Termik manyetik şalterler, vakumlu kesiciler ve kontaktör grupları içerdikleri gümüş-nikel kontak alaşımları ve bakır bobinler nedeniyle özel elektronötr hurda kategorisinde tartılır.
3. Kondansatörler ve Akım Trafoları
Kompanzasyon panolarındaki güç kondansatörleri ve akım transformatörleri de içerdikleri iletkenler oranında ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılır.
Trafo ve Pano Sökümünde Güvenlik ve İSG Kuralları
Hurda trafo ve pano demontajı rastgele yapılamaz. Tesis enerjisinin kesildiğinin yetkili elektrik mühendislerince onaylanması (LOTO - Kilitleme/Etiketleme prosedürü), artık kapasitif yüklerin topraklanması ve vinçli kaldırma operasyonlarının sertifikalı ekiplerce yönetilmesi şarttır. ER Metal, Ankara sanayisinde yüzlerce trafo ve şalt sahası demontajını sıfır iş kazası prensibiyle tamamlamış donanıma sahiptir.
Ankara Genelinde Profesyonel Hurda Yönetimi ve Lojistik Süreç
Başkent Ankara; Ostim Organize Sanayi Bölgesi, İvedik Organize Sanayi Bölgesi, Sincan ASO 1. OSB, Başkent OSB, Anadolu OSB ve Dökümcüler Sitesi gibi devasa sanayi havzalarıyla Türkiye'nin üretim ve metal işleme üslerinden biridir. Bu yoğun sanayi ekosisteminde trafo ve elektrik panosu sökümü operasyonlarının aksamadan, çevre mevzuatına tam uyumlu ve iş güvenliği kurallarına bağlı yürütülmesi büyük bir titizlik gerektirir.
ER Metal (Eryıldırım Hurdacılık) olarak, Ostim merkezli tesisimizden hareket eden geniş araç filomuz (ahtapot vinçli kamyonlar, hidrolik liftli kamyonetler, kapalı kasa araçlar ve konteyner taşıyıcılar) ile Ankara'nın 25 ilçesine aynı gün içerisinde uzman ekspertiz ve tahliye hizmeti ulaştırıyoruz. Malzemeniz nerede olursa olsun, yerinde analiz, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı onaylı mühürlü mobil dijital kantar tartımı ve anında nakit/banka transferi ile güvenilir ticaretin teminatını sunuyoruz.
Kurumsal Müşteriler İçin Şeffaf Fatura ve Tevkifat Süreçleri
Fabrikalar, müteahhitlik firmaları, kamu iştirakleri ve site yönetimleri gibi kurumsal yapılarda hurda satışı yalnızca bir fiziksel yükleme işlemi değil, aynı zamanda mali ve yasal bir süreçtir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 17/4-g maddesi uyarınca metal hurda teslimleri KDV'den istisnadır. Kurumsal işletmeler için mevzuata uygun hurda faturası veya vergi mükellefi olmayan şahıslar için resmi gider pusulası düzenlenerek tüm süreç yasal kayıt altına alınır. Şeffaf tartım fişi (kantar fişi) ve analiz raporları teslim tutanağı ile birlikte sunulur.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Trafomun sargılarının bakır mı alüminyum mu olduğunu nasıl anlarım?
Trafo üzerindeki tip etiketinde (nameplate) iletken cinsi belirtilir (Cu: Bakır, Al: Alüminyum). Etiket kayıpsa uzman eksperlerimiz terminal çıkışlarından veya sargı numunesinden taşlama ve yoğunluk testi yaparak iletken cinsini netleştirir.
İçinde yağ bulunan trafoları adresten alıyor musunuz?
Evet. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı mevzuatına uygun şekilde, sızdırmaz emme pompalarımız ve IBC tanklarımızla trafo yağını çevreye zarar vermeden tahliye ediyor, trafoyu güvenle yüklüyoruz.
Elektrik panolarını yerinde mi parçalıyorsunuz?
Genellikle panoları tesisinizde vinç ve forklift yardımıyla bütün halinde nakliye araçlarımıza yüklüyor, gürültü ve işgal yaratmamak adına Ostim'deki tesisimizde mekanik olarak ayrıştırıyoruz.
Kuru tip trafoların hurda değeri yağlı trafolardan farklı mıdır?
Kuru tip (dökme reçineli) trafolarda bakır sargılar epoksi reçine blokları içine gömülüdür. Reçinenin mekanik kırıcılarla kırılarak bakırın saflaştırılması ek işçilik gerektirse de içerisindeki yüksek kaliteli bakır nedeniyle değeri oldukça yüksektir.
Kurumsal Hizmet: Atıl durumdaki trafo, jeneratör, kablo ve elektrik panolarınızı gerçek metal analizine dayalı değerleme ve anında nakit ödeme ile değerlendirmek için ER Metal ile irtibata geçiniz.